Według danych International Coffee Organization w ciągu roku konsumuje się w Polsce ok. 150 060 ton kawy, a statystyczny obywatel naszego kraju spożywa jej trochę ponad 3,6 kg. Tymczasem, o czym warto pamiętać, że z każdej tony kawy, którą wypijemy do zagospodarowania pozostaje jeszcze pozostaje ok. 650 kg odpadów.

To oznacza, że w rzeczywistości zużyjemy tylko około 35 procent zebranej, zmielonej i zaparzonej na różne sposoby kawy. Reszta stanie się – ciągle jeszcze w znacznej mierze – niewykorzystanym odpadem.  Tymczasem, według wyliczeń – gdyby każdego dnia przetwarzać odpady powstające na terenie UE – wartość uzyskanych surowców mogłaby przekroczyć 40 milionów euro… dziennie[1].

W najnowszym, pierwszym w tym roku, a piątym z kolei, numerze czasopisma naukowego „Coffee & Tea Marketing Journal”, wydawanego w ramach działalności Instytutu Badań Rynku Kawy i Herbaty, temat kawy w gospodarce obiegu zamkniętego zajął się polsko-bułgarski kwartet autorek. Anna Zielińska-Chmielewska, Dobrosława Mruk-Tomczak, Miglena Angelova i Nikola Fabisiak w tekście pt. Kulturowe, społeczne i środowiskowe znaczenie kawy w gospodarce o obiegu zamkniętym. -  Chyba po raz pierwszy w polskiej prasie w taki sposób opisano znaczenie odpadów kawowych jako źródła biomasy o wysokim potencjale zastosowania w sektorach energetyki, rolnictwa, żywności, kosmetyków i tekstyliów – zauważa dr Sylwia Mokrysz, prezes Instytutu Badań Rynku Kawy i Herbaty,

i dodaje - Wydawać by się mogło, że to temat poboczny i mało istotny, tymczasem już dwa lata temu szacowano, że globalny przemysł kawowy generuje rocznie ok. 40 mln ton biomasy albo mówiąc inaczej, z każdej tony kawy pozostaje ok. 650 kg odpadów. Są one bogatym źródłem związków organicznych, zawierającym hemicelulozę, celulozę, ligninę oraz kwasy tłuszczowe, i mogą służyć do produkcji biowodoru, a to z kolei użyteczny i odnawialny nośnik energii. Można kawy nie lubić, ale trudno dyskutować z jej znaczeniem już nie tylko dla społeczeństw czy handlu, a jak pokazują ostatnie badania – także dla zrównoważonej gospodarki[2].

Fusy i morze możliwości

Zużyte fusy kawowe (SCG) to stałe pozostałości pozostające po procesie parzenia kawy, stanowiące do 80% masy pierwotnej ziaren kawy. Obecnie, ponieważ popyt na SCG sam jest niewielki, kończą najczęściej na wysypiskach śmieci. Tymczasem, jak informował w ubiegłym roku portal Money.Pl, polska firma EcoBean opracowała technologię, dzięki której odpady po kawie zamieniają w surowce dla przemysłu chemicznego, kosmetycznego i spożywczego. To olej kawowy, antyoksydanty, polilaktyd (PLA), lignina oraz dodatki białkowe o niskim śladzie węglowym. Zidentyfikowali oni w fusach około 700 różnych związków, z czego 100 jest wykrywalnych w obiecujących ilościach[3]. 

Kolejny raz okazuje się, że kawa jest jednym z najważniejszych globalnych surowców, a jej znaczenie wykracza daleko poza funkcję napoju. Autorzy publikacji podkreślają, że stanowi ona fundament rosnącego z roku na rok przemysłu, który kształtuje kulturę, styl życia i relacje społeczne na całym świecie.

 - Kawa jest czymś więcej niż porannym rytuałem czy towarzyszem spotkań — jest fundamentem rosnącego z roku na rok przemysłu, który odgrywa kluczową rolę w globalnej gospodarce – przekonuje dr Sylwia Mokrysz.

Dynamiczny wzrost produkcji i konsumpcji kawy generuje jednak ogromne strumienie odpadów. Ponad 86% biomasy owocu kawowca staje się produktami ubocznymi lub odpadami, co przekłada się na globalną produkcję około 40,68 mln ton rocznie. Największy udział w tym strumieniu mają fusy po kawie (SCG), których roczna produkcja przekracza 11 mln ton. To właśnie one stanowią najbardziej dostępny i jednocześnie najbardziej niedoceniany zasób biomasy.

Autorzy publikacji na łamach „Coffee & Tea Marketing Journal”, wskazują, że odpady kawowe mają ogromny potencjał w gospodarce o obiegu zamkniętym. Mogą być wykorzystywane w energetyce (biopaliwa, biogaz, brykiety), rolnictwie (kompost, nawozy), przemyśle spożywczym (składniki funkcjonalne), kosmetyce, chemii, tekstyliach i biokompozytach. – Warto jednak podkreślić, że skuteczne wdrażanie rozwiązań GOZ wymaga nie tylko technologii, lecz także odpowiedniej narracji, edukacji i akceptacji społecznej. Tylko wtedy możemy faktycznie i w sposób trwały wpłynąć na poprawę zrozumienia i akceptacji produktów powstających z odpadów – podkreśla dr Sylwia Mokrysz i dodaje – Z pełną świadomością, że przekształcenie fusów z kawy w surowiec do ponownego wykorzystania wydłuży cykl życia zasobów i wygeneruje nową wartość ekonomiczną.

Według danych Coffee Market Report, Europa konsumuje ok. 54–56 mln 60‑kg worków kawy rocznie. W latach 2023/2024 Europa odpowiadała za 30,7% światowego spożycia kawy. Stanowi to 3,26 miliona ton. Europa jest największym rynkiem konsumpcji kawy na świecie. Drugim co do wielkości rynkiem jest region Azji i Pacyfiku z udziałem 25,8%, a następnie Ameryka Północna (17,5%) i Ameryka Południowa (15,8%). Ponad 95% europejskiego importu kawy to kawa zielona. Europejskie firmy importują zieloną kawę i palą ją lokalnie[4].

- Przyszedł czas, kiedy fusy staja się cennym surowcem. Mamy już opakowania z kawy, są firmy, które ekstrahują z nich aromaty i takie, które przerabiają je na paliwo. Pojawiły się odnawialne dodatki do gleby z wykorzystaniem kawy, które zwiększają retencję wody. W tym roku opublikowano raport z australijskich badań, z których wynika, że fusy z kawy mogą wzmocnić beton nawet o 30 procent. To tylko pokazuje, że zarówno ziarna kawy, jak i fusy kryją wiele niespodzianek, nadal czekających na odkrycie – podsumowuje dr Sylwia Mokrysz.

Według dostępnych danych światowa produkcja ziaren kawy w sezonie 2025/2026 wyniesie ok. 10,7 mln ton rocznie. Produkcja robusty ma wzrosnąć o 7,9% do 4,9 miliona ton, co zrekompensuje 1,7% spadek produkcji arabiki, który prognozowany jest na 5,8 miliona ton[5]. 

[1] Polacy opracowali rewolucyjną metodę recyklingu fusów kawowych | Espresso

[2] https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0926669025016140.

[3] Nawet 20 tys. euro za tonę. Polacy chcą zarobić na fusach z kawy

[4] https://www.cbi.eu/market-information/coffee/what-demand

[5] Globalna produkcja kawy osiągnie rekordowe 10,7 mln ton w roku 2025/26 - USDA | Biznes spożywczy Bliski Wschód i Afryka – Numer 1 Publikacja o formułach, przetwarzaniu i pakowaniu żywności i napojów