Przygotowanie budżetu na kolejny rok to dobry moment, żeby przyjrzeć się warunkom zakupu energii. Porównanie stawek za megawatogodzinę jest ważne, ale nie odpowiada na wszystkie pytania o przyszłe koszty. Równie istotne są zasady rozliczeń, zobowiązania dotyczące zużycia oraz możliwość dostosowania umowy do zmian w działalności przedsiębiorstwa. Jarosław Fabiański, prezes Direct4Energy, wskazuje pięć kwestii, które warto sprawdzić przed podpisaniem kontraktu na 2027 rok.

Zakup energii często sprowadza się do zebrania kilku ofert i porównania widocznych w nich cen. Problem pojawia się wtedy, gdy za podobnymi stawkami stoją różne warunki. Jedna oferta może obejmować koszty, które w drugiej zostaną naliczone osobno. Inna może wymagać większej przewidywalności zużycia niż firma jest w stanie zapewnić.

- Zanim przedsiębiorca zapyta, ile kosztuje megawatogodzina, powinien wiedzieć, ile energii potrzebuje, kiedy ją zużywa i jak może zmienić się jego działalność. Bez tych informacji łatwo wybrać ofertę, która dobrze wygląda w zestawieniu, ale gorzej sprawdza się w praktyce - mówi Jarosław Fabiański, prezes Direct4Energy.

1. Co dokładnie obejmuje cena?

Pierwszym krokiem powinno być ustalenie, jakie elementy zawiera przedstawiona stawka, a jakie będą rozliczane dodatkowo. Znaczenie mają między innymi: opłaty handlowe, sposób uwzględnienia kosztów bilansowania czy warunki ewentualnych zmian ceny.

Trzeba też oddzielić koszt zakupu energii od pozostałych składników rachunku. Stała cena energii czynnej nie oznacza zamrożenia wszystkich kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwo. Przygotowując budżet, należy uwzględnić również dystrybucję i pozostałe opłaty właściwe dla danego punktu poboru.

- Jeśli oferta mówi o stałej cenie, sprawdźmy, czego dokładnie ta gwarancja dotyczy i jakie przewidziano wyjątki. Przedsiębiorca powinien rozumieć, które pozycje ma zabezpieczone, a które mogą się zmienić. Dopiero wtedy może rzetelnie zaplanować wydatki - wyjaśnia prezes Direct4Energy.

2. Co się stanie, gdy zużycie będzie inne od planowanego?

Prognoza zapotrzebowania powinna uwzględniać zarówno dotychczasowe zużycie, jak i plany firmy. Nowa linia produkcyjna, dodatkowa zmiana, zamknięcie lokalu czy instalacja fotowoltaiczna mogą istotnie zmienić ilość energii kupowanej z sieci.

Warto sprawdzić, czy umowa określa dopuszczalne odchylenia od zadeklarowanego wolumenu, jakie są konsekwencje ich przekroczenia i czy można aktualizować prognozy. Nie każda oferta przewiduje bowiem takie same zasady, dlatego ich znaczenie trzeba oceniać w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorstwa.

- Przy porównywaniu ofert warto zadać bardzo konkretne pytanie: ile zapłacimy, jeśli zużycie będzie inne, niż zakładaliśmy? Firma planująca rozwój albo własną instalację fotowoltaiczną powinna sprawdzić ten scenariusz jeszcze przed podpisaniem umowy - podkreśla Jarosław Fabiański.

3. Jaki sposób zakupu odpowiada firmie?

Cena stała, zakup w transzach czy rozliczenie indeksowane do rynku oznaczają różne podejście do zarządzania kosztami. Wybór powinien uwzględniać przewidywalność zużycia, sytuację finansową przedsiębiorstwa oraz jego gotowość do zaakceptowania wahań cen.

Stała cena ułatwia planowanie kosztu energii czynnej w zakresie objętym kontraktem. Model indeksowany oznacza większą zależność rozliczeń od zmian rynkowych, a jego ocenę trzeba oprzeć na dokładnej formule cenowej. Zakup w transzach pozwala rozłożyć momenty ustalania ceny. Wymaga jednak harmonogramu i określenia odpowiedzialności za decyzje.

- Nie obiecywałbym przedsiębiorcom, że da się bezbłędnie trafić w najniższą cenę na rynku. Można natomiast uporządkować proces zakupu, określić akceptowalny poziom ryzyka i podejmować decyzje na podstawie danych. Wybrany model musi być zrozumiały dla osób, które później odpowiadają za firmowy budżet - zaznacza ekspert.

4. Czy oferty są rzeczywiście porównywalne?

Rzetelne zestawienie wymaga wspólnych założeń - tego samego okresu dostaw, wolumenu, punktów poboru oraz profilu zużycia. Należy także uwzględnić wszystkie dodatkowe opłaty i terminy płatności. Oferty przygotowane w różnych dniach mogą odzwierciedlać odmienne warunki rynkowe.

Pomocne jest porównanie szacowanego kosztu w całym okresie umowy oraz sprawdzenie kilku scenariuszy, np. spadku lub wzrostu zapotrzebowania. Dzięki temu łatwiej zobaczyć, które warunki mają dla przedsiębiorstwa największe znaczenie i czy niższa stawka rekompensuje dodatkowe zobowiązania.

5. Czy umowa uwzględnia zmiany w działalności?

Przed podpisaniem warto przeczytać zapisy dotyczące dodawania i usuwania punktów poboru, wcześniejszego rozwiązania kontraktu oraz jego przedłużenia. Znaczenie mają terminy wypowiedzenia, wymagane procedury czy ewentualne koszty zakończenia współpracy.

Firma nie musi dziś znać wszystkich przyszłych decyzji biznesowych. Powinna jednak wiedzieć, jakie konsekwencje dla umowy energetycznej będzie miało zamknięcie placówki, przeniesienie produkcji czy ograniczenie działalności.

Warto więc wykorzystać najbliższy czas na zebranie danych o zużyciu, sprawdzenie obecnych zobowiązań i przygotowanie wspólnych założeń do zapytań ofertowych. Pozwoli to ocenić propozycje sprzedawców z wyprzedzeniem i - co ważne - z czasem na wyjaśnienie zapisów czy ewentualne negocjacje.

- Dobra decyzja zakupowa zaczyna się od przygotowania. Im wcześniej firma uporządkuje dane i określi swoje potrzeby, tym więcej czasu pozostaje na rozmowę o warunkach. To właśnie te warunki będą wpływać na jej rozliczenia przez cały okres obowiązywania umowy - podsumowuje Jarosław Fabiański.