Zakłady Elektrotechniki Motoryzacyjnej Sp. z o.o. (ZEM) to dynamicznie rozwijające się przedsiębiorstwo z Dolnego Śląska, którego korzenie sięgają 1946 roku. W obecnej formie spółka działa od 2002 roku, specjalizując się w produkcji silników elektrycznych prądu stałego małej mocy, wykorzystywanych w wielu sektorach przemysłu. Oferta firmy obejmuje także usługi galwaniczne, obróbkę CNC oraz działalność w zakresie analiz chemicznych. Dzięki inwestycjom w nowoczesne technologie, filozofii Lean i Kaizen oraz certyfikowanemu systemowi zarządzania jakością i środowiskiem, ZEM buduje silną pozycję na rynku krajowym i zagranicznym. Siłą napędową firmy pozostaje doświadczony zespół pracowników, dla którego rozwój i współodpowiedzialność za efekty stanowią fundament codziennej pracy.
ZEM to firma z bogatą historią, która przetrwała wiele zmian i dziś z powodzeniem rozwija nowoczesną produkcję, nie tracąc przy tym silnych więzi z regionem. O przeszłości i przyszłości zakładu, roli doświadczonej kadry, wyzwaniach i kierunkach rozwoju rozmawiamy z Michałem Banaszewskim – Dyrektorem Finansowym i Głównym Księgowym spółki.
Za każdą silną marką stoi ciekawa historia – czy mógłby Pan przybliżyć, jak przebiegała ewolucja firmy ZEM od jej założenia do chwili obecnej?
W połowie XIX w. na terenie dzisiejszego zakładu działała pierwsza tkalnia mechaniczna na Dolnym Śląsku. W okresie międzywojennym powstały tu zakłady fonograficzne produkujące części do odbiorników radiowych. Po II wojnie światowej utworzono Dolnośląskie Zakłady Metalowe, wytwarzające proste elementy metalowe i maskownice do czołgów T-34. W połowie XX w. firma została przemianowana na Zakłady Elektrotechniki Motoryzacyjnej – jedną z wielu placówek zaopatrujących rodzący się przemysł motoryzacyjny. W Dusznikach produkowano silniki 12–24 V do wycieraczek, ramiona, pióra oraz zbiorniki płynu do spryskiwaczy – m.in. do Fiata 126p, Poloneza, Nysy 522 i ciężarówek FSC. Po przemianach ustrojowych zakład został sprywatyzowany przez POL-MOT Holding S.A., zachowując profil produkcji. Po kilku latach poszukiwano inwestora – rozmowy z Daewoo zakończyły się niepowodzeniem, a następnie zakład przejął Ford poprzez firmę Visteon. Jednak już po 3 latach centrala nakazała sprzedaż, a zakład stanął przed groźbą likwidacji. Dzięki trzem osobom prywatnym, wcześniej związanym z firmą, majątek został wykupiony, co pozwoliło na wznowienie produkcji. Od 2002 roku ZEM działa w obecnej formie.
Jakie kategorie produktów obecnie dominują w ofercie ZEM?
Obecnie wyróżniamy cztery grupy wyrobów i dwie kategorie usług. Podstawową działalnością firmy jest produkcja silników elektrycznych małej mocy 12–24 V – to tzw. wyroby grupy 2xx. Są one stosowane w napędach siłowników liniowych w regulowanych elektrycznie biurkach, łóżkach szpitalnych czy meblach komfortowych z regulowanymi zagłówkami i podnóżkami. Druga grupa to mechanizmy napędowe (grupa 4xx), czyli silniki z przekładnią, stosowane w biurkach biznesowych i gamingowych oraz jako napędy wycieraczek w pojazdach górniczych, autobusach, pociągach i maszynach rolniczych (ciągniki, przyczepy, kombajny). Trzecia grupa (1xx) to zespoły napędowe składające się z mechanizmu z podstawą – najbardziej złożone wyroby, wykorzystywane m.in. w systemach wycieraczek do autobusów, pociągów i tramwajów, a także w automatycznych schodach montowanych w taborze kolejowym. Czwarta grupa (3xx) to elektrowentylatory montowane w nagrzewnicach i nawiewach w autobusach. Dodatkowo świadczymy wyspecjalizowane usługi galwaniczne oraz obróbkę powierzchniową CNC.
Co wyróżnia produkty sygnowane logo ZEM na tle konkurencji?
Kluczową wartością naszej firmy jest jakość, rozumiana jako niezawodność i długowieczność produktów. Dbamy o wysokie standardy na każdym etapie – od projektowania, przez produkcję, aż po kontrolę jakości. Szczególnie istotne jest to w branży medycznej, gdzie od niezawodności naszych wyrobów zależy komfort, a niekiedy nawet zdrowie pacjentów. Posiadamy wymagane certyfikaty i procedury, a także ściśle przestrzegamy norm oraz indywidualnych wymagań klientów. Nasze blisko 100-letnie doświadczenie w produkcji wąsko specjalizowanego asortymentu buduje zaufanie odbiorców, którzy doceniają również korzystny stosunek ceny do jakości.
Kto należy do grona najważniejszych klientów firmy ZEM? Jakie aspekty współpracy z Państwem są przez nich szczególnie cenione?
Naszymi największymi klientami są krajowe i zagraniczne firmy z branży mebli biurowych i komfortowych, dla których dostarczamy silniki do biurek z regulacją wysokości. Ważnym segmentem jest również branża medyczna, gdzie obsługujemy producentów łóżek i foteli szpitalnych z napędem elektrycznym. Współpracujemy także z dystrybutorami części zamiennych dla sektora rolniczego i transportu zbiorowego – w Polsce, Francji i krajach Beneluksu. Wśród naszych odbiorców znajduje się KGHM, a także przedstawiciele odradzającego się przemysłu zbrojeniowego. Klienci cenią nas za niezawodność, wysoką jakość produktów, elastyczność, szybki czas realizacji oraz profesjonalne wsparcie techniczne. Wielu z nich eksportuje swoje wyroby na rynki globalne – nasze napędy trafiają m.in. do biurek używanych w siedzibach Google, Airbusa czy Boeinga.
Co daje firmie posiadanie własnego działu konstrukcyjnego?
Dział techniczno-konstrukcyjny to mózg naszej firmy. To tutaj powstają nowe projekty, dopracowywane są istniejące rozwiązania i wdrażane zmiany zgodne z wymaganiami klientów. Cała nasza oferta jest dostosowywana indywidualnie – każdy wyrób projektujemy pod konkretne potrzeby odbiorcy. Dzięki temu zapewniamy optymalne dopasowanie do aplikacji, minimalizujemy zużycie materiałów, obniżamy koszty i dbamy o środowisko. Wychodzimy z założenia, że lepiej dopracować produkt do perfekcji, niż iść w stronę uniwersalnych rozwiązań. Nasi kontrahenci doceniają to podejście – wiedzą, za co płacą, i otrzymują dokładnie to, czego potrzebują.
Jakie są najmocniejsze strony zaplecza produkcyjnego firmy ZEM i jak zmieniało się ono w ostatnich latach?
ZEM dysponuje zarówno starszym, ale niezawodnym i łatwym w serwisowaniu parkiem maszynowym – szczególnie w zakresie pras, tokarek i szlifierek – jak i nowoczesnym zapleczem technologicznym do świadczenia usług galwanicznych i CNC. W ostatnich latach, ze względu na kryzys, byliśmy zmuszeni ograniczyć inwestycje i modernizację parku maszynowego do absolutnego minimum. Mimo to, w dziale Produkcji Części pracujemy na nowoczesnych maszynach numerycznych FANUC i HAAS, a w dziale montażu i kontroli jakości korzysta my m.in. z komór ciszy, komór solnych oraz wyspecjalizowanych przyrządów pomiarowych, takich jak hamownie. Dysponujemy również nowoczesnym laboratorium chemicznym, wyposażonym w aparaturę X-ray, kuloskop i spektrofotometr UV-VIS do badania składu kąpieli oraz zawartości pierwiastków w wyrobach i półproduktach.
Jak liczną kadrą dysponuje dziś firma ZEM i jakie kompetencje wyróżniają Państwa zespół?
Obecnie w ZEM zatrudniamy 67 osób, co stanowi wyraźny spadek w porównaniu do poprzednich lat – jeszcze 3-4 lata temu pracowało u nas ok. 120 osób, a w rekordowym 2008 roku zatrudnienie sięgało 280 osób. Zmniejszenie kadry wynikało z konieczności ograniczenia kosztów w obliczu spowolnienia gospodarczego, rosnących kosztów pracy i energii oraz niepewnej sytuacji geopolitycznej. Dziś firmę tworzy zespół najbardziej doświadczonych, wszechstronnych pracowników, którzy potrafią obsługiwać wiele procesów i posiadają specjalistyczną wiedzę w swoich dziedzinach. Mamy nadzieję, że w najbliższych latach uda się wrócić do ścieżki dynamicznego rozwoju, jaką notowaliśmy wcześniej.
W jaki sposób przyciągacie młode talenty i wspieracie rozwój swoich pracowników?
Od lat mierzymy się z wyzwaniami związanymi z pozyskiwaniem młodych talentów. Duszniki-Zdrój to niewielka miejscowość, która nie przyciąga specjalistów tak jak duże ośrodki typu Wrocław, Poznań czy Gdańsk. Nie mamy też porównywalnych możliwości finansowych. Dlatego od dawna stawiamy na rozwój własnej kadry – wyławiamy najlepszych pracowników z produkcji bezpośredniej i dajemy im szansę awansu, oferując wsparcie i szkolenia. Współpracujemy także ze szkołami zawodowymi, kształcąc kolejne pokolenia fachowców, m.in. w zawodach takich jak szlifierz, elektryk czy tokarz.
Czy może Pan wskazać wieloletnich współpracowników, którzy odegrali istotną rolę w rozwoju przedsiębiorstwa?
Na przestrzeni lat ogromny wpływ na rozwój firmy miało wielu zasłużonych pracowników – zarówno z działów techniczno-konstrukcyjnych, jak i produkcyjnych. Kluczowe znaczenie mają nie tylko struktury i procedury, ale przede wszystkim ludzie – ich zaangażowanie, wiedza, wzajemna współpraca oraz przywiązanie do firmy. Nie sposób wymienić wszystkich zasłużonych, by nikogo nie pominąć – takich osób jest bardzo wiele. Warto jednak podkreślić szczególną rolę osób, które podejmowały trudne decyzje w kryzysowych momentach – w tym obecnych współwłaścicieli, którzy ponad 20 lat temu zaryzykowali i ocalili zakład, przywracając mu stabilność i perspektywy rozwoju.
Jak przebiega proces doboru dostawców w firmie ZEM?
Proces doboru dostawców opieramy na wielopłaszczyznowej analizie. Bazujemy na doświadczeniach z dotychczasowymi partnerami, korzystamy z rozbudowanych ankiet oceniających, przeprowadzamy audyty oraz weryfikujemy zgodność z wymaganiami klientów i obowiązującymi normami jakościowymi. Regularnie udoskonalamy nasze procedury, aby zapewniać możliwie najwyższy poziom współpracy i niezawodności w łańcuchu dostaw.
W jaki sposób firma ZEM dba o zrównoważony rozwój biznesu oraz otoczenia?
Nasza firma jest jednym z największych pracodawców w regionie, a zarazem jedynym zakładem przemysłowym w Dusznikach-Zdroju – mieście o uzdrowiskowym charakterze, położonym w otulinie Parku Narodowego Gór Stołowych. Taka lokalizacja wiąże się z wyjątkowo wysokimi wymaganiami dotyczącymi ochrony środowiska, większym ryzykiem kontroli oraz koniecznością spełniania zaostrzonych norm. Jednocześnie, jak każda firma, musimy stale dostosowywać się do coraz bardziej rygorystycznych i kosztownych wymogów stawianych przez instytucje państwowe i unijne. ZEM jest silnie związany z lokalną społecznością i głęboko zakorzeniony w regionie. Aktywnie wspieramy lokalne wydarzenia sportowe i kulturalne – sponsorujemy inicjatywy, z których korzystają mieszkańcy, wspieramy szkoły (np. poprzez fundowanie nagród w konkursach), kluby sportowe i organizatorów imprez kulturalnych. Nasza działalność przekłada się nie tylko na rozwój lokalnej gospodarki, ale i na podnoszenie jakości życia w Dusznikach-Zdroju.
Jakie są najbliższe plany rozwojowe i główne wyzwania stojące przed firmą w perspektywie kilku najbliższych lat?
Wśród głównych wyzwań stojących przed firmą znajdują się dynamicznie zmieniające się przepisy prawa w Polsce i Unii Europejskiej, które znacząco wpływają na koszty i funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Dodatkowym obciążeniem są rosnące ceny mediów, zwłaszcza energii elektrycznej i gazu, niezbędnych do prowadzenia działalności produkcyjnej. Naszym celem na najbliższe lata jest powrót do tempa rozwoju z lat 2010–2016, dywersyfikacja działalności oraz inwestowanie środków własnych w rozwój produktów i prac badawczo-rozwojowych. Chcemy zapewniać klientom najwyższą jakość, a pracownikom stabilne i godnie wynagradzane miejsca pracy. Planujemy dalszy rozwój usług obróbki powierzchniowej – galwanicznej i CNC – oraz rozbudowę oferty bezszczotkowych silników BLDC, które już znajdują się w naszym portfolio. Równolegle koncentrujemy się na wejściu w nowe, dynamicznie rozwijające się rynki, takie jak gaming i symulatory. Widzimy w nich duży potencjał i chcemy stać się jednym z wiodących dostawców napędów i silników w tym segmencie.
